Η μοναξιά στους ηλικιωμένους και όλοι εμείς

Αρχική / Uncategorized / Η μοναξιά στους ηλικιωμένους και όλοι εμείς
Η μοναξιά στους ηλικιωμένους και όλοι εμείς

Προ ημερών, ακούγοντας ραδιόφωνο, ήρθε το τηλεφώνημα μίας ηλικιωμένης κυρίας στον σταθμό: «Γιατί βάζετε στην τηλεόραση ταινίες επιστημονικής φαντασίας; Γιατί δεν βάζετε κάτι και για εμάς τους ηλικιωμένους; Είμαι μόνη μου, στα 83, και περιμένω να δω κάτι ωραίο να χαλαρώσω! Δεν μας σκέφτεστε;».

Σε ένα λεπτό η κυρία είχε εκφράσει το μεγάλο πρόβλημα των ηλικιωμένων: την μοναξιά. Η τηλεόραση της κρατά συντροφιά. Σύμφωνα με στοιχεία μελετών στην Βρετανία, οι μισοί άνθρωποι άνω των 75 ζουν μόνοι τους, ενώ περίπου το 1/5οτων ηλικιωμένων μιλούν με συγγενείς τους λιγότερο από μία φορά την εβδομάδα. Οι κοινωνικές συναναστροφές περιορίζονται. Οι νέες τεχνολογίες μειώνουν ακόμη περισσότερο τις ανθρώπινες επαφές – ακόμη και τα ραντεβού στον γιατρό κλείνονται πλέον ηλεκτρονικά!

Στην διάσκεψη του Παγκοσμίου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός, φέτος, η μοναξιά παρουσιάστηκε ως μία από τις μεγαλύτερες απειλές της δεκαετίας[1]. Το φαινόμενο είναι πιο έντονο στις μεγαλύτερης ηλικίες, όταν έχουν πια παντρευτεί τα παιδιά, και έχουν αρχίσει να «φεύγουν» φίλοι και σύντροφοι. Και το πρόβλημα δεν έρχεται μόνο του: στην Ελλάδα το 12,5% των ανθρώπων άνω των 65 αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας[2], ενώ στους συνταξιούχους το ποσοστό αυτό είναι 9,5%. Η αίσθηση της απώλειας ελέγχου πάνω στην ζωή μας, που συνδέεται με την οικονομική ανασφάλεια και την ενδεχόμενη επιδείνωση της υγείας λόγω της ηλικίας, εντείνει τα ψυχολογικά προβλήματα και μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη.

Μπορούμε να κάνουμε κάτι; Ατομικά, μπορούμε να μην ξεχνούμε τους δικούς μας ανθρώπους, και να βρισκόμαστε δίπλα τους συχνότερα. Όμως, στις σύγχρονες κοινωνίες, ο ρόλος της πολιτείας στην στήριξη των ευπαθών κοινωνικών ομάδων είναι σημαντικός. Στην Βρετανία έχει δημιουργηθεί «Υπουργείο Μοναξιάς». Στην Ελλάδα οι παραδοσιακοί δεσμοί της οικογένειας, αν και έχουν και αυτοί κλονισθεί από την κρίση, διατηρούνται ακόμη και επιτρέπουν μια πιο αισιόδοξη προσέγγιση.

Στην Νέα Δημοκρατία πιστεύουμε ότι σε μια κοινωνία με περισσότερους παππούδες από ό,τι εγγόνια, ο σεβασμός στην τρίτη ηλικία πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο αντιμετώπισής της. Για αυτό, προβλέπουμε την αναμόρφωση του συνταξιοδοτικού και του φορολογικού συστήματος ούτως ώστε όποιος θέλει να μπορεί να εργάζεται -στον ιδιωτικό τομέα- και μετά τα 65, χωρίς να περικόπτεται η σύνταξή του. Αντίθετα, θα μπορεί να προσαυξάνεται με την προσμέτρηση των επιπλέον εισφορών. Έτσι, οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας θα μπορούν να παραμένουν ενεργοί, αλλά και να προσφέρουν, ενισχύοντας το αίσθημα ικανοποίησης και την κοινωνικοποίησή τους και αποκτώντας συγχρόνως υψηλότερα εισοδήματα.

Εκτός από την απασχόληση, τα θέματα υγείας είναι σημαντικά στην τρίτη ηλικία: Στην περίπτωση βαριών ασθενειών, θα προβλέπεται η αποστολή των φαρμάκων στο σπίτι – τέρμα η ταλαιπωρία στα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ. Πριν φθάσουμε εκεί, η σωστή ενημέρωση, η πρόληψη και η προαγωγή υγείας με έμφαση στις μεγαλύτερες ηλικίες και τα χρόνια νοσήματα, που αποτελούν βασικότερες αιτίες θανάτου στον ανεπτυγμένο κόσμο, θα βελτιώσουν την καθημερινότητα πολλών. Για παράδειγμα, μία απλή οργάνωση σε επίπεδο δήμων, για την ενημέρωση για την σωστή βάδιση και ισορροπία, μπορεί να φέρει θεαματικά αποτελέσματα στην μείωση των καταγμάτων από οστεοπόρωση, που επιβαρύνουν σημαντικά την υγεία και την ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων. Άλλωστε ο ρόλος των Δήμων στην πρόληψη και συμπαράσταση στους ηλικιωμένους είναι κομβικός: η καλύτερη οργάνωση των ΚΑΠΗ και η παροχή υπηρεσιών στήριξης στο σπίτι, συμβάλουν στην ανάπτυξη του αισθήματος ασφάλειας και κοινωνικότητας.

Τέλος, καθώς ο κόσμος εξελίσσεται και οι νέες τεχνολογίες εισάγονται στην καθημερινότητά μας, οι μεγαλύτερες ηλικίες πρέπει να προσαρμοστούν – πολλές φορές απότομα. Πολλοί συνηθίζουν να εκτελούν τις τραπεζικές τους συναλλαγές στο γκισέ, για να κάνουν μια βόλτα και να μιλήσουν με έναν άνθρωπο… Πώς όμως να συνηθίσουν ότι το γκισέ γίνεται πια αυτόματο μηχάνημα; Για αυτό, χρειάζεται ψηφιακή κατάρτιση των ηλικιωμένων ώστε να μπορούν να είναι σε θέση να κάνουν βασικές καθημερινές δουλειές (πληρωμές λογαριασμών, μεταφορές χρημάτων κλπ), αλλά και να ενημερώνονται και να ψυχαγωγούνται. Έχει άλλωστε παρατηρηθεί ότι η ψηφιακή ενασχόληση μειώνει τα ποσοστά κατάθλιψης και άνοιας, δύο μεγάλων προβλημάτων της τρίτης ηλικίας.

Δεν ξέρουμε αν ένας ιδιωτικός τηλεοπτικός σταθμός πρέπει να λαμβάνει υπ’όψιν του τους ηλικιωμένους στον σχεδιασμό του προγράμματός του. Η Πολιτεία όμως οφείλει.

[1]WEF, GlobalRisksReport2019.

[2]Βλ. Ελληνική Στατιστική Αρχή, Δελτίο Τύπου, «Κίνδυνος Φτώχειας 2017», 22 Ιουνίου 2018