Συντάξεις χωρίς εισφορές και εργαζομένους δεν μπορούν να υπάρξουν

Ιούλιος 8, 2018


Δημοσιεύθηκε Εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος- 08.07.2018

Το θέμα των συντάξεων είναι πάλι στην επικαιρότητα. Η κυβέρνηση σε ένα κρεσέντο σουρεαλισμού κατηγορεί την αντιπολίτευση ότι θα εφαρμόσει τις περικοπές που η ίδια ψήφισε. Την ίδια στιγμή με  νομοθετημένα τα νέα μέτρα, κυβερνητικοί παράγοντες και στελέχη κλείνουν το μάτι στους συνταξιούχους, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι περικοπές μπορεί και να μην ισχύσουν.

Στην ουσία παίζουν με την αγωνία τους. Και αυτό γιατί δεν απαντούν στο πρόβλημα και δεν λένε, ως συνήθως, την αλήθεια. Το ασφαλιστικό σύστημα δεν στηρίζεται στην ευσπλαχνία και την καλή καρδιά των εκάστοτε κυβερνόντων, αλλά στην πραγματική οικονομία και στην δυνατότητά της να χρηματοδοτεί της ανάγκες του συστήματος.   Αν η οικονομία δεν ανακάμψει, αν δεν υπάρξουν νέοι εργαζόμενοι και νέες εισφορές, οι συντάξεις θα συνεχίσουν να μειώνονται, με δεδομένη μάλιστα τη διαρκή ποσοστιαία αύξηση του αριθμού των συνταξιούχων.

Το ασφαλιστικό μας σύστημα είναι αναδιανεμητικό και στηρίζεται στην αρχή της αλληλεγγύης των γενεών. Που σημαίνει πολύ απλά ότι κάθε γενιά δουλεύει για να πληρώνει τις συντάξεις της προηγούμενης. Οι σημερινοί συνταξιούχοι πληρώνονται από τις εισφορές των σημερινών εργαζομένων. Το σύστημα κάθε μήνα έχει έσοδα και έξοδα. Τα έσοδα προκύπτουν από την τριμερή χρηματοδότηση: εισφορές εργαζομένων, εργοδοτών και κρατική χρηματοδότηση. Τα έξοδα είναι οι παρεχόμενες συντάξεις.

Οι συντάξεις μειώθηκαν από το 2010 γιατί απλά μειώθηκαν τα έσοδα του συστήματος. Το κράτος σταμάτησε να δανείζεται και στην ουσία σταμάτησε να χρηματοδοτεί το ασφαλιστικό σύστημα στο βαθμό που το έκανε στο παρελθόν. Παράλληλα ο ιδιωτικός τομέας λόγω της ύφεσης μείωσε τη δική του εισφορά, από τα 18 δις ευρώ το 2009 στα 10 δις ευρώ σήμερα. Με μειωμένα τα έσοδα και αυξημένα τα έξοδα ( οι συνταξιούχοι αυξάνονται σε σχέση με τους εργαζόμενους), η  μείωση των συντάξεων ήταν αναπόφευκτη.

Με δεδομένο τις αρνητικές δημογραφικές προβλέψεις και την αδυναμία πραγματικής ανάκαμψης της οικονομίας από την παρούσα κυβέρνηση, το ασφαλιστικό σύστημα οδηγείται σε αδιέξοδο. Δεν θα αργήσει η στιγμή που το ασφαλιστικό μας σύστημα θα καταρρεύσει και οι συντάξεις θα αντικατασταθούν από επιδόματα φτώχειας και ανθρωπιστική βοήθεια. Η απάντηση στο πρόβλημα είναι η αύξηση του εθνικού μας πλούτου, η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας από μία οικονομία που παράγει, είναι ανταγωνιστική και βιώσιμη για να αυξηθούν τα έσοδα του συστήματος. Μία οικονομία με 25% πραγματική ανεργία και μισθούς των 500 ευρώ δεν μπορεί να δίνει συντάξεις 1000 ευρώ.

Ο δημόσιος διάλογος τα χρόνια της κρίσης για το πρόβλημα δεν αγγίζει δυστυχώς την ρίζα του. Κυριαρχούν συνθήματα για τους «συνταξιούχους των 500 ευρώ που δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα». Πράγματι δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα, όμως επίσης δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα ένα νέο ζευγάρι με δύο μισθούς των 500 ευρώ και να κάνει οικογένεια για να δοθεί μακροπρόθεσμα λύση και στο δημογραφικό πρόβλημα. Η λύση στην εξίσωση είναι οι νέες επενδύσεις που θα φέρουν νέες δουλειές, άρα νέες εισφορές για να στηρίξουν το ασφαλιστικό σύστημα. Η σημερινή εικόνα των συνταξιούχων να στηρίζουν τα άνεργα παιδιά τους αποτελεί μία στρέβλωση του συστήματος που δεν μπορεί να συνεχιστεί για πολύ.

Όπως συμβαίνει σε όλη την Ευρώπη, έτσι και στη χώρα μας, πρέπει να δούμε σοβαρά τη σταδιακή μετατροπή του συνταξιοδοτικού μας συστήματος σε κεφαλαιοποιητικό. Ήδη ο Κυριάκος Μητσοτάκης, έχει δηλώσει την πρόθεσή του να ενισχύσει τα κεφαλαιοποιητικά χαρακτηριστικά του, για την εθνική σύνταξη ως ποσοστό του ΑΕΠ στα 67 έτη, για την ενίσχυση του τρίτου πυλώνα (ιδιωτική ασφάλεια) του συστήματος. Όλα αυτά όμως προϋποθέτουν μία υγιή παραγωγική βάση, μία οικονομία σε ανάπτυξη. Αυτό είναι το ζητούμενο, αυτή είναι και η λύση.